OLiJP 2007/2008 – Temat 6

Aktor wobec roli – próba eseju.

Na podstawie wskazanych tekstów autor pracy podejmuje próbę wniknięcia w osobowość aktora stającego przed zadaniem skonstruowania postaci scenicznej.

Zaproponowana w rozwinięciu tytułu formuła eseistyczna zakłada pewną swobodę formalną w traktowaniu tematu, uzależnioną nie tylko od indywidualnych dyspozycji piszącego, ale także od tego, na jakie sprawy zwróci on szczególną uwagę.

Proponowane zagadnienia (jedno do wyboru):

  1. Problematyka związana z etosem teatru i aktora (twórczy artysta, kapłan, strażnik tradycji narodowej, obrońca wartości, świadomy prowokator);
  2. Problemy techniki aktorskiej, świadomej pracy nad ciałem i osobowością (aktor jako twórca i tworzywo, aktorstwo zdystansowane czy emocjonalne);
  3. Aktor a postać (sposób rozumienia i interpretowania roli, relacja pomiędzy indywidualnością aktora a postacią, którą ma zbudować; sposób traktowania tekstu dramatu lub scenariusza)
  4. Aktor a jego sceniczni partnerzy (problematyka gry zespołowej, umiejętność określenia miejsca granej przez siebie postaci w całości spektaklu)

Bibliografia (wybór):

  • Aktor w kulturze współczesnej; studia, pod red. E. Udalskiej, Warszawa 1994
  • Aslan Odette, Aktor XX wieku, przekł. M.O. Bieńka, Warszawa 1978
  • Barba Eugenio, Savarese Nicola, Sekretna sztuka aktora, przekł. J. Fret, G. Godlewski, A. Górka, G. Janikowski, A. Jelewska-Michaś, I. Kurz, M. Steiner, G. Ziółkowski, Wrocław 2005
  • Bogusławski Władysław, Siły i środki naszej sceny. Warszawa 1961
  • Czechow Michaił, O technice aktora, przeł. M. Sołek, Kraków 2000
  • Diderot Denis, Paradoks o aktorze, wstęp Jan Kott, Warszawa 1959
  • Got Jerzy, Gwiazdorstwo i aktoromania w teatrze polskim XIX wieku, [w:] tegoż, Teatr i teatrologia, Kraków 1994
  • Grotowski Jerzy, Ku teatrowi ubogiemu, Aktor ogołocony, Teatr a rytuał, [w:] tegoż, Teksty z lat 1965-1969, Wrocław 1989
  • Hera Janina, Losy niespokojnych, Warszawa 1993
  • Hodge A., Włodzimierz Staniewski: Gardzienice i aktor naturalizowany, „Dialog” 2003 nr 5.
  • Jaracz Stefan, O teatrze i aktorze, Warszawa 1962
  • Kociuba Jolanta, Tożsamość aktora, Lublin 1996
  • Komedianci. Rzecz o bojkocie, oprac. A. Roman, Warszawa 1990
  • Komedianci 2, oprac. A. Roman, Warszawa 1995
  • Kornaś Tadeusz, Włodzimierz Staniewski i Ośrodek Praktyk Teatralnych „Gardzienice”, Kraków 2004
  • Kosiński Dariusz, Kobiecość w teatrze dziewiętnastego wieku. „Dialog” 2005 nr 1, s. 144–151
  • Kosiński Dariusz, Sztuka aktorska w polskim piśmiennictwie teatralnym XIX wieku. Główne problemy. Kraków 2003, s. 21–30, 151–182, 229–268
  • Kott Jan, Szekspir współczesny, Warszawa 1965
  • Maresz Barbara, Występy gościnne w teatrze polskim. Z dziejów życia teatralnego Krakowa, Lwowa i Warszawy. Kraków 1997, s. 285–325
  • Modrzejewska Helena, Wspomnienia i wrażenia, Kraków 1957
  • Molęda-Zdziech Małgorzata, Obecna nieobecność: aktorski bojkot telewizji i radia w stanie wojennym, Warszawa 1998
  • Morawiec Elżbieta, Powidoki teatru, Kraków 1991
  • Murray Emmanuel, O aktorach i grze teatralnej, oprac. i tłum. M. Dębowski, Kraków 1991
  • Niziołek Grzegorz, Sny, komedie, medytacje, Kraków 2000 (rozdziały poświęcone spektaklom K. Warlikowskiego)
  • Od symbolizmu do post-teatru, pod red. E. Wąchockiej, Warszawa 1996
  • Opalski Józef, Rozmowy o Konradzie Swinarskim i „Hamlecie”, Kraków 1988
  • Osiński Zbigniew, Grotowski i jego Laboratorium, Warszawa 1980
  • Osterwa Juliusz, Przez teatr – poza teatr, wybór i oprac. I. Guszpit i D. Kosiński, Kraków 2004
  • Osterwa Juliusz, Reduta i teatr. Artykuły – wywiady – wspomnienia 1914-1947, Wrocław 1991
  • „Pamiętnik Teatralny” 2002 z. 3-4 (w całości poświęcony Tadeuszowi Łomnickiemu)
  • Przostek Daniel, Środowisko teatralne w okresie stanu wojennego, Warszawa 2005
  • Raszewski Zbigniew, Sto przedstawień w opisach polskich autorów. Wrocław 1993
  • Reinhardt Max, O teatrze i aktorze, przekł. M. Leyko, Gdańsk 2004
  • Schechner Richard, Performatyka: wstęp, przekł. T. Kubikowski; Wrocław 2006
  • Skiba-Lickel Aldona, Aktor według Kantora, Wrocław 1995
  • Stanisławski Konstantin, Pisma T.2 i 3 (Praca aktora nad sobą cz. I i II), T4 (Etyka),Warszawa 1956
  • „...trzeba dać świadectwo” 50-lecie powstania Teatru Rapsodycznego w Krakowie, wybór tekstów D. Michałowska, Kraków 1991
  • Strzelecki Ryszard, Aktor i wiedza o człowieku, Rzeszów 2001
  • Świontek Sławomir, Modele aktorstwa XX wieku w: Aktor w kulturze współczesnej, red. E. Udalska, Warszawa 1994
  • Taranienko Zbigniew, Gardzienice. Praktyki teatralne Włodzimierza Staniewskiego, Lublin 1997
  • Walaszek Joanna, Konrad Swinarski i jego krakowskie inscenizacje, Warszawa 1991
  • Wolford L., Grotowskiego wizja aktora, „Dialog” 2003 nr 1-2

Źródło: Oficjalna strona Olimpiady Literatury i Języka Polskiego