OLiJP 2006/2007 – Temat 6

Twórczość Stanisława Wyspiańskiego inspiracją dla poszukiwań artystycznych w teatrze polskim XX wieku
(Specjalizacja teatrologiczna)

Zagadnienia, które należy poruszyć:

  • teatralny manifest artystyczny Wyspiańskiego: Studium o "Hamlecie";
  • wizja teatru zapisana w Wyzwoleniu i Weselu (m. in.: problem przestrzeni scenicznej, światło i cień, "rzeczywistość sztuki");
  • inscenizacje własne Wyspiańskiego (Dziady, Wesele, Bolesław Śmiały);
  • Stanisław Wyspiański a jego następcy – ślady wpływów twórczości Wyspiańskiego w dziełach artystów dwudziestowiecznych (do wyboru: Juliusz Osterwa – Leon Schiller – Tadeusz Kantor – Konrad Swinarski – Jerzy Grotowski – Andrzej Wajda – Jerzy Grzegorzewski).

Bibliografia:

  • dowolne wydanie Wesela i Wyzwolenia Wyspiańskiego (najlepiej z Dzieł zebranych pod red. L. Płoszewskiego).
  • S. Wyspiański, Hamlet, oprac. M. Prussak, Wrocław 1976, BN, s. I, nr 225.
  • S. Wyspiański, Wesele : tekst i inscenizacja z roku 1901, oprac. J. Got, Warszawa 1977 (lub Warszawa 1989).
  • S. Wyspiański, Dzieła zebrane, t. XII: Inscenizacje, Kraków 1961.
  • W. Brumer, Dwie inscenizacje "Dziadów", Warszawa 1937.
  • "Dziady". Od Wyspiańskiego do Grzegorzewskiego, pod red. T. Kornasia i G. Niziołka, Kraków 1999.
  • M. Fik (oprac.), Przeciw konwencjom, Warszawa 1994, s. 77-90.
  • M. Jankowiak, Misterium Dionizosa. Ironiczny dialog Wyspiańskiego z romantyzmem, Bydgoszcz 1998.
  • T. Makowiecki, Poeta-malarz. Studium o Stanisławie Wyspiańskim, Warszawa 1969.
  • E. Miodońska-Brookes, "Mam ten dar bowiem: patrzę się inaczej" – Szkice o twórczości Stanisława Wyspiańskiego, Kraków 1997, ss. 121-228.
  • Myśl teatralna Młodej Polski. Antologia, wstęp I. Sławińska, Warszawa 1966.
  • K. Nowacki, O scenografii Wyspiańskiego do "Dziadów", Warszawa 1956 (zob. też "Pamiętnik Teatralny" 1956, z. 1).
  • K. Nowacki, O inscenizacji "Bolesława Śmiałego" z roku 1903, "Pamiętnik Teatralny" 1957, z. 3-4.
  • A. Okońska, Scenografia Wyspiańskiego, Warszawa 1961.
  • A. Okońska, Stanisław Wyspiański, Warszawa 1971 lub 1975 (stosowny rozdział).
  • L. Płoszewski, Doświadczenia teatralne Wyspiańskiego, "Pamiętnik Teatralny" 1957 z. 3-4
  • M. Prussak, Wyspiański w labiryncie teatru, Warszawa 2005.
  • R. Taborski, Dramaty Stanisława Wyspiańskiego na scenie do 1939 roku, Warszawa 1994.
  • J. Walaszek, Teatr Wajdy. W kręgu arcydzieł: Dostojewski, Hamlet, "Wesele", Kraków 2003.
  • R. Węgrzyniak, Wokół "Wesela" Stanisława Wyspiańskiego, Wrocław 1991
  • R. Węgrzyniak, Encyklopedia "Wesela" Stanisława Wyspiańskiego, Kraków 2001.
  • Stanisław Wyspiański. Studium artysty. Materiały z sesji naukowej na Uniwersytecie Jagiellońskim, 7-9 czerwca 1995, red. E. Miodońska-Brookes, Kraków 1996 (teksty: D. Ratajczakowej, W labiryncie, E. Miodońskiej-Brookes, "Hamlet" Szekspira i Wyspiańskiego, W. Szturca, Mowa jako rytm w teatrze Stanisława Wyspiańśkiego, ewent. M. Prussak, "Noc listopadowa" – dramat przeciwstawień).

* * *

  • J. Osterwa, Reduta i teatr. Artykuły, wywiady, wspomnienia 1914-1947, Wrocław 1991. [seria: Myśl teatralna w Polsce XX wieku].
  • J. Osterwa, Z zapisków, oprac. I. Guszpit, Wrocław 1992 [seria: Myśl teatralna w Polsce XX wieku].
  • J. Osterwa, Przez teatr - poza teatr, Kraków 2004.
  • J. Szczublewski, Żywot Osterwy, Warszawa 1971 (lata 1900-1939).

* * *

  • L. Schiller, Nowy teatr w Polsce: Stanisław Wyspiański, w: Na progu nowego teatru, Warszawa 1978, s. 59-124.
  • L. Schiller, Wykształcenie reżysera, w: Na progu nowego teatru, Warszawa 1978, s. 368-378 (lub w: Teatr ogromny, Warszawa 1961 lub w: M. Fik (oprac.), Przeciw konwencjom, Warszawa 1994, s. 90-97).
  • E. Csató, Schillera utopie i nauki, w: M. Fik (oprac.) Przeciw konwencjom, Warszawa 1994, s. 97-101.
  • M. Fik, Polski teatr monumentalny - cóż to znaczy? (próba podsumowania), "Teatr" 1996, nr 12.
  • S. Marczak-Oborski, Teatr polski w latach 1918-1965, Warszawa 1985, rozdz. Cztery kierunki rozwojowe.
  • Myśl teatralna polskiej awangardy. 1919-1939. Antologia, wybór i wstęp S. Marczak-Oborski, Warszawa 1973.
  • J. Popiel, Dramat a teatr polski dwudziestolecia międzywojennego, Kraków 1995, s. 89-118, 217-24.
  • J. Szczublewski, Artyści i urzędnicy, czyli Szaleństwa Leona Schillera, Warszawa 1961.

* * *

  • T. Kantor, Dwa komentarze, "Dialog" 1989, nr 1.
  • T. Kantor, Wielopole, Wielopole, Kraków-Wrocław 1984.
  • T. Kantor, Metamorfozy. Teksty o latach 1939-1974, wybór i oprac. J. Pleśniarowicz, Kraków 2000.
  • T. Kantor, Pisma, t. 1-3, Wrocław – Kraków 2005.
  • W. Borowski, Tadeusz Kantor, Warszawa 1982.
  • "Didaskalia" nr 10, grudzień 1995 (dział: Kantor), nr 40, grudzień 2000., nr 58, grudzień 2003 (dział: Kantor)
  • M. Fik, (oprac.) Przeciw konwencjom, Warszawa 1994, s. 244-260.
  • J. Kłossowicz, Tadeusz Kantor. Teatr, Warszawa 1991.
  • K. Pleśniarowicz, Teatr śmierci Tadeusza Kantora, Chotomów 1990.
  • K. Pleśniarowicz, Ostatni spektakl Kantora - rekonstrukcja idei, "Dialog" 1994, nr 2
  • K.Pleśniarowicz, Wyspiański w teatrze Kantora. O dwóch wersjach "Powrotu Odysa" z 1988 i 1944 roku, w: Stanisław Wyspiański. Studium artysty. Materiały z sesji naukowej na Uniwersytecie Jagiellońskim, 7-9 czerwca 1995, red. E. Miodońska-Brookes, Kraków 1996, ss. 242-252.
  • K. Pleśniarowicz, Kantor, Wrocław 1997.
  • M. Porębski, Tadeusz Kantor i nowa wolność artystycznego języka, "Dialog" 1990, nr 7.
  • M. Porębski, Cztery rozmowy z Tadeuszem Kantorem, "Odra" 1991, nr 5, 6, 7- -8, 9.
  • "Dialog" 1977, nr 2: PRÓBY ZAPISU: Cricot 2 - "Umarła klasa" oraz rozmowa O "Umarłej klasie".
  • "Dialog" 1989 nr 1: PRÓBY ZAPISU: Cricot 2 - "Nigdy już tu nie powrócę".
  • "Dialog" 2005 nr 11: dział: KANTOR, WYSPIAŃSKI: W. Owczarski, Odys musi wrócić naprawdę oraz K. Tokarska, Wielopole i Wesele.
  • "Teatr" 1990, nr 7 (numer monograficzny).

* * *

  • K. Swinarski, Wierność wobec zmienności, oprac. M. Fik i J. Sieradzki, Warszawa 1988
  • J. Opalski, Rozmowy o Konradzie Swinarskim i "Hamlecie", Kraków 1988 (i wyd. nast.), prwdr. w: "Dialog" 1980, nr 5; 1983, nr 8, 12; 1984, nr 3, 5, 9, 10; 1985, nr 5, 7, 8.
  • Z. Osiński, Teatr Dionizosa. Romantyzm w polskim teatrze, Kraków 1972 (m.in. Swinarski, Grotowski
  • J. Walaszek, Konrad Swinarski i jego krakowskie inscenizacje, Warszawa 1991 lub tejże, Swinarski: życie, myśli, prace, cz. 1-5, "Dialog" 1987, nr 6, 7, 8, 9, 10.

* * *

  • J. Grotowski, Teksty z lat 1965-69, red. J. Degler i Z. Osiński, Wrocław 1990
  • L. Flaszen, Teatr skazany na magię, Kraków 1983 (część: Teatr ubogi) albo L. Flaszen "Cyrograf", Kraków 1971 (1974, 1997).
  • Z. Osiński, Grotowski i jego Laboratorium, Warszawa 1980
  • Z. Osiński, Jerzy Grotowski. Źródła, inspiracje, konteksty , Gdańsk 1998.
  • A. Wójtowicz, Od Orfeusza do Studium o Hamlecie. Teatr 13 Rzędów w Opolu (1959-1964), Wrocław 2005
  • Dyskusja: Grotowski ciągle tajemniczy, "Dialog" 1989, nr 5.
  • "Teatr" 1989 nr 10 (zeszyt monograficzny).
  • "Dialog" 1992 nr 7 (cykl art. o Grotowskim na s. 75-102).
  • "Notatnik Teatralny" nr 4, zima 1992 oraz 20-21/2000 i 22-23/2001 (numery monograficzne).
  • "Pamiętnik Teatralny" 2000 z. 1-4 oraz 2001 z. 1-2 (numery monograficzne).

* * *

  • E. Baniewicz, Hamlet: gram dla siebie, "Twórczość" 1990, nr 5.
  • A. Hausbrandt, Antygono - idź do klasztoru, "Scena" 1990, nr 4-6.
  • T. Nyczek, Teatr jaki jest: łódka "Hamleta", "Dialog" 1982, nr 1.
  • J. Sieradzki, … Aktorami ludzie, "Polityka" 1990, nr 7.
  • J. Walaszek, "Hamlet IV" Wajdy i Budzisz-Krzyżanowskiej, "Dialog" 1990, nr 6.
  • J. Walaszek, Teatr Wajdy . W kręgu arcydzieł: Dostojewski, Hamlet, Wesele, Kraków 2003 [tu obszerna bibliografia].

* * *

  • Palę Paryż i wyjeżdżam. Wywiady z Jerzym Grzegorzewskim, red. E. Bułhak, Warszawa 2005.
  • "Didaskalia" nr 35, luty 2000, nr 42, kwiecień 2001 (dział: Wesele), nr 59/60, luty – kwiecień 2004 (dział: Planeta Prospera), nr 65/66 luty – kwiecień 2005 (dział: Grzegorzewski), nr 67/68, czerwiec – sierpień 2005 (dział: Grzegorzewski).
  • E. Morawiec, Rozpacz i bezsilność "Wesela". Z Jerzym Grzegorzewskim rozmawia…, "Życie Literackie" 1977, nr 25.
  • "Teatr" 1992, nr 4 (zeszyt monograficzny), 2005 nr 7/8 (zeszyt monograficzny).

oraz

  • M. Fik, Reżyser ma pomysły, Kraków 1974 [stosowne rozdziały].
  • M. Fik, Sezony teatralne. Szkice, Warszawa 1977 [stosowne rozdziały].
  • M. Fik, Przeciw czyli za, Warszawa 1983 [stosowne rozdziały].
  • J. Kłossowicz, Mgliste sezony, Warszawa 1981[stosowne rozdziały].
  • E. Morawiec, Mitologie i przeceny, Warszawa 1982 [stosowne rozdziały].
  • E. Morawiec, Powidoki teatru, Kraków 1991 [stosowne rozdziały].