OLiJP 2005/2006 – Temat 1

Od dialogu do dramatu. Gatunki dramatyczne w dawnej literaturze polskiej (od średniowiecza do końca XVIII wieku).

  1. Jakie gatunki dramatyczne były uprawiane w dobie staropolskiej i w epoce oświecenia?
  2. Do jakich tradycji nawiązywała polska twórczość dramatyczna w epokach dawnych?
  3. Wybierz cztery utwory reprezentujące różne gatunki dramatyczne z różnych epok literatury dawnej i zanalizuj je, zwracając uwagę na sposoby potraktowania głównych elementów poetyki dramatu:
    1. postać (bohater dramatu), sposoby jej konstruowania i charakteryzowania;
    2. wydarzenia przedstawione – ich charakter i układ (intryga, akcja...);
    3. kompozycja (zasady wyodrębnienia cząstek kompozycyjnych, podział na akty, sceny);
    4. budowa i funkcje wypowiedzi postaci (monolog, dialog);
    5. tytuły i didaskalia (kształt, funkcje);
    6. ukształtowanie brzmieniowe (proza – wiersz);
    7. przejawy kształtowania przestrzeni teatralnej w tekście dramatu;
    8. podsumuj analizy, wskazując relacje między poetyką gatunku dramatycznego (odmiany gatunkowej) a właściwościami świata przedstawionego.
  4. Funkcje wybranych gatunków dramatycznych w kulturze czasu ich powstania.
  5. Zjawisko przekładów, adaptacji i jego rola w rozwoju dramatu .
  6. Jakie tradycje gatunków dramatycznych epok dawnych były podejmowane w dramaturgii XIX i XX wieku?

Źródła:

Średniowieczne anonimowe utwory dramatyczne; twórczość Mikołaja Reja, Jana Kochanowskiego, Piotra Baryki, Jana Jurkowskiego, Jana Andrzeja Morsztyna, Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, Piotra Cieklińskiego, komedia sowizdrzalska, twórczość Franciszka Bohomolca, Franciszka Zabłockiego, Wojciecha Bogusławskiego. (zalecone jest korzystanie z edycji Biblioteki Pisarzów Polskich, Biblioteki Narodowej, Biblioteki Pisarzy Staropolskich i z edycji krytycznych).

Opracowania:

  • Słownik literatury staropolskiej, pod red. T. Michałowskiej przy udziale B. Otwinowskiej, E. Sarnowskiej-Temeriusz, wyd. II poprawione i uzupełnione, Wrocław 1998
    Artykuły: Dialog, Dramat, Komedia, Komedia elegijna, Literatura sowizdrzalska, Misterium, Moralitet, Teatr, Tragedia.
  • Słownik literatury polskiego oświecenia, pod red. Teresy Kostkiewiczowej, wyd. II poszerzone i poprawione, Wrocław 1992 (lub wyd. nast.)
    Artykuły: Drama, Komedia, Opera, Scena liryczna, Teatr Narodowy, Teatr – zagadnienia sztuki scenicznej, Tragedia.
  • J. Abramowska, Ład i Fortuna. O tragedii renesansowej w Polsce, Wrocław 1974.
  • Dramat i teatr religijny w Polsce, red. I. Sławińska, W. Kaczmarek, Lublin 1991.
  • M. Klimowicz, Początki teatru stanisławowskiego 1765-1773, Warszawa 1963.
  • E. Kotarski, Dialogi Mikołaja Reja w perspektywie tradycji literackiej [w zb.:] Studia nad Mikołajem Rejem. Twórczość i recepcja , red. B. Nadolski, Gdańsk 1971.
  • J. Krzyżanowski, Dramaturgia Polski renesansowej. Mikołaja Reja Krótka rozprawa między panem, wójtem i plebanem na tle swoich czasów [w:] tenże, W wieku Reja i Stańczyka, Warszawa 1958.
  • J. Lewański, Dramat liturgiczny, Wrocław 1966.
  • J. Lewański, Średniowieczne gatunki dramatyczno-teatralne, Wrocław 1968-1969.
  • J. Lewański, Dramat i teatr średniowiecza i renesansu w Polsce, Warszawa 1981.
  • Z. Libera, Z problemów polskiej tragedii osiemnastowiecznej, [w zb.:] Teatr Narodowy w dobie oświecenia, Warszawa 1967.
  • A. Nicoll, Dzieje dramatu, Warszawa 1962.
  • J. Pelc, Dialog i wizerunek. Dwa dominujące typy konstrukcji wypowiedzi w poetyce Reja [w zb.:] Mikołaj Rej. W czterechsetlecie śmierci, Wrocław 1971.
  • Z. Raszewski, Staroświecczyzna i postęp czasu. O teatrze polskim 1765-1865, Warszawa 1963.
  • D. Ratajczak, Przestrzeń w dramacie i dramat w przestrzeni teatru, Poznań 1985 (szczeg. cz. I).
  • D. Ratajczak, Wstęp [w:] Polska tragedia neoklasycystyczna, oprac. D. Ratajczak, Wrocław 1988.
  • D. Ratajczak, Komedia oświeconych 1752-1795, Warszawa 1993.
  • D. Ratajczakowa, Romans po ślubie [w zb.:] Od dokumentacji do interpretacji, od interpretacji do teorii, red. D. Kuźnicka, H. Samsonowicz, Warszawa 1998.
  • W. Roszkowska, Włoski rodowód komedii Stanislawa Herakliusza Lubomirskiego, Wrocław 1960.
  • Staropolskie pastorałki dramatyczne. Antologia, oprac. J. Okoń, Wrocław 1989.
  • M. Szyjkowski, Dzieje nowożytnej tragedii polskiej. Typ pseudoklasyczny 1661-1821, Kraków 1921.
  • M. Wojtak, Dialog w komedii polskiej na podstawie wybranych utworów z XVII i XVIII wieku, Lublin 1993.
  • J. Ziomek, Mikołaja Reja "Krótka rozprawa" i "Kupiec". Problemy dialogu i dramatu [ w zb.:] Studia nad Mikołajem Rejem . Twórczość i recepcja, red. B. Nadolski, Gdańsk 1971.