OLiJP 2005/2006 – Temat 3

(Auto)biografia i dokument. Narracja autobiograficzna i narracja dokumentarna. Wzajemne relacje.

Zanalizuj podane teksty (lub jeden z nich), kierując się poniższymi dyspozycjami:

  • co to jest narracja niefikcjonalna?
  • czym jest autobiografia; jaka jest tradycja autobiografii jako gatunku w literaturze europejskiej?
  • czy autobiografia to gatunek jednorodny; jakie rodzaje, typy autobiografii możemy wyróżnić
  • czy autobiografię można przekroczyć w stronę innego "gatunku", innej narracji?
  • jak zdefiniować dokument, reportaż?
  • czy narracja autobiograficzna i narracja dokumentarna to przeciwstawne czy raczej bliskie sobie sposoby opowiadania; co je łączy, co je dzieli
  • czy narracja autobiograficzna i narracja dokumentarna mogą wchłaniać inne sposoby opowiadania; jak to wpływa na ich wyznaczniki gatunkowe: osłabia je czy wzmacnia
  • na czym (ewentualnie) polega literackość w tekstach autobiograficznych i dokumentarnych; czy są one literackie czy nieliterackie
  • jakie znasz odmiany reportażu; jaka jest w nich rola reportera, świadka, relacji bezpośredniej
  • jak opowiada się rzeczywistość widzianą: w relacji pierwszo- czy trzecioosobowej, komentując fakty czy stroniąc od komentarza; co znaczy, że "fakty mówią same za siebie"?
  • czy zawsze rezultatem relacji reportażowej jest poznanie opisywanego miejsca?
  • czy reporter ma swoją etykę; czy istnieje etyka reportera, jego kodeks zachowań?
  • czy warstwa autobiograficzna może wpływać na tworzenie narracji historycznoliterackiej, "naukowej"?
  • czy taki wpływ może zmienić nasze myślenie o historii literatury?

Teksty:

  • Cela-odpowiedź na zespół Downa Anny Sobolewskiej; Jakbyś kamień jadła Wojciecha Tochmana; Cesarz Ryszarda Kapuścińskiego (albo inna książka tego autora, np. Cesarz lub Heban); Szekspir współczesny Jana Kotta; Żmut Jarosława Marka Rymkiewicza lub inny esej tego autora: Baket lub Kilka szczegółów

Bibliografia:

  • K. Irzykowski, Autobiografizm, (w:) tegoż, Słoń wśród porcelany. Lżejszy kaliber. Wyd. Kraków 1976
  • J. Kandziora, Zmęczeni fabułą. Narracje osobiste w prozie po 1976 roku. Wrocław 1993
  • R. Lubas-Bartoszyńska, Między autobiografią a literaturą. Warszawa 1993
  • Z. Ziątek, Wymiary uczestnictwa (Ryszard Kapuściński), (w:) Sporne postaci polskiej literatury współczesnej, pod red. A. Brodzkiej-Wald i L. Burskiej. Warszawa 1996
  • Z. Ziątek, Wiek dokumentu. Inspiracje dokumentarne w polskiej prozie współczesnej. Warszawa 1999.
  • M. Czermińska, Autobiograficzny trójkąt. Świadectwo, wyznanie, wyzwanie. Kraków 2000.
  • Ph. Lejeune, Wariacje na temat pewnego paktu. O autobiografii, pod red. R. Lubas-Bartoszyńskiej. Przekład. W. Grajewski, S. Jaworski, A. Labuda, R. Lubas-Bartoszyńska. Kraków 2001.
  • A. Zieniewicz, Obraz autora: style rzeczywistości w sylwie współczesnej. Warszawa 2001.
  • W. Bonowicz, <Mam uwagę. Proszę się kochać>. "Tygodnik Powszechny" 2002, nr 27.
  • G. Borkowska, Jan Kott, trickster,(w: ) Sporne postaci polskiej literatury współczesnej. Krytycy, pod red. A. Brodzkiej-Wald i T. Żukowskiego. Warszawa 2003.
  • J. Jarzębski, Wędrówki po Imperium. "Tygodnik Powszechny" 2003, nr 20.
  • Z. Bauer, Antymedialny reportaż Ryszarda Kapuścińskiego. Warszawa 2004.
  • J. Madejski, Deformacje biografii. Szczecin 2004.
  • B. Nowacka, Magiczne dziennikarstwo. Ryszard Kapuściński w oczach krytyków. Katowice 2004.
  • R. Kapuściński, Autoportret reportera. Wybór i wstęp. K. Strączek. Kraków 2004.