Olimpiada 2004/2005 – Temat 2

Romantyczne figury nieskończoności.

1. "Uczucie nieskończoności" jako pierwsza zasada i "pierwsze źródło" poezji romantycznej.

  • Znaczenie pojęcia w ontologii i estetyce epoki.
  • Próby ujęć i zastosowań w pismach teoretycznych (krytycznych).

2. Obszary przedstawień:

  • Krąg obrazów i metafor (step, woda, przepaść, "przestrzeń natury", światło, noc, wiatr, burza ...)
  • Krąg przedstawień psychiki bohatera i doznań podmiotu mówiącego w tekście (maksymalizm i radykalizm oczekiwań, krańcowość przeżyć, doznanie tajemnicy, przeżycie religijne "w" i poza ortodoksją, "przeglądanie się duszy" w przyrodzie ...)
  • Dzieło literackie jako demonstracja nieskończonego procesu rozpoznawania świata (dzieło otwarte, poetyka fragmentu, nieskończona możliwość przenikania się gatunków, amorfizm, "zmysł chaosu" ...)

3. Estetyczna i poznawcza ekspansywność romantyzmu ("energia epoki") jako rezultat zobaczenia człowieka i jego spraw w perspektywie nieskończonej (antropologia romantyzmu a antropologia średniowiecza, egzotyzm, historycyzm, ludowość, fantastyczność ...)

Uwaga: temat wymaga ograniczenia np. do jednego dzieła, pisarza, jednej "figury nieskończoności", jednego z wybranych "obszarów przedstawień".

Źródła

Utwory literackie A. Mickiewicza, A. Malczewskiego, S. Goszczyńskiego, J. Słowackiego, Z. Krasińskiego.

Wybrane ujęcia teoretyczne problemu i opracowania

  • Kł ..., O idei i uczuciu nieskończoności, [w:] Idee programowe romantyków polskich. Antologia, oprac. A. Kowalczykowa, Warszawa 1991.
  • M. Mochnacki, O duchu i źródłach poezji w Polszcze, [w:] Idee programowe romantyków polskich...
  • J. Bittner, U podstaw antropologii filozoficznej polskiego romantyzmu, Łódź 1998.
  • M. Cieśla-Korytowska, Romantyzm a poznanie, [w:] tejże, O romantycznym poznaniu, Kraków 1977.
  • M. Cieśla-Korytowska, Romantyczna poezja mistyczna. Ballanche, Novalis, Słowacki, Kraków 1989.
  • B. Dopart, Poezja transcendentalna "Sonetów krymskich", [w:] tegoż, Mickiewiczowski romantyzm przedlistopadowy, Kraków 1992.
  • M. Janion, Romantyczne głębie i przestworza, [w:] tejże, Gorączka romantyczna. Prace wybrane pod red. M. Czermińskiej, Kraków 2000 (lub wyd. wcześniejsze).
  • J. Kleiner, Zawiązki romantyzmu w Polsce [w:] tegoż, Studia inedita, oprac. J. Starnawski, Lublin 1964.
  • H. Krukowska, Noc romantyczna (Mickiewicz, Malczewski, Goszczyński). Interpretacje, Białystok 1985.
  • A. Kurska, Fragment romantyczny, Wrocław 1989.
  • Z. Łempicki, Romantyzm, [w:] tegoż, Renesans, Oświecenie, Romantyzm i inne studia z historii kultury, Warszawa 1966.
  • M. Maciejewski, Mickiewiczowskie "czucia wieczności" i "Kształty poetyckie i razem realne w liryce mistycznej Słowackiego ..., [w:] tegoż, Poetyka – gatunek – obraz. W kręgu poezji romantycznej, Wrocław 1977.
  • M. Maciejewski, Narodziny powieści poetyckiej w Polsce, Wrocław 1970.
  • M. Maciejewski, Słowackiego "praca na wieczność" [w:] tegoż, "ażeby ciało powróciło w słowo" Próba kerygmatycznej interpretacji literatury, Lublin 1991.
  • I. Opacki, Odwrócona elegia. O przenikaniu się postaci gatunkowych w poezji, Katowice 1999.
  • I. Opacki, "W środku niebokręga". Poezja romantycznych przełomów, Kraków 1995.
  • M. Piwińska, Juliusz Słowacki od duchów, Warszawa 1992.
  • W. Próchnicki, Romantyczne światy. Czas i przestrzeń w dramatach Słowackiego, Kraków 1992.
  • Religijny wymiar literatury polskiego Romantyzmu, red. D. Zamącińska, M. Maciejewski, Lublin 1995.
  • Słowacki mistyczny. Propozycje i dyskusje (...), pod red. M. Janion i M. Żmigrodzkiej, Warszawa 1981.
  • Słownik literatury XIX wieku, red. J. Bachórz i A. Kowalczykowa, Warszawa 1991 stąd: np. Akwatyczne motywy: rzeka, morze, jezioro; Bohater romantyczny; Bóg; Egzotyzm; Egzystencja; Ekspresjonizm romantyczny; Estetyka; Góry; Liryka romantyczna; Natura; Podróż; Poemat; Poeta; Poezja; Powieść poetycka; Pejzaż; Romantyzm; Step; Tajemnica; Żeglarz.
  • Z. Stefanowska, Próba zdrowego rozumu. Studia o Mickiewiczu, Warszawa 1976 (lub wyd. późniejsze).
  • M. Straszewska, Romantyzm, Warszawa 1977.
  • A. Waśko, Zygmunt Krasiński. Oblicza poety, Kraków 2001.
  • W. Weintraub, Poeta i prorok, Warszawa 1982.
  • A. Witkowska, R. Przybylski, Romantyzm, Warszawa 1977.
  • Cz. Zgorzelski, Liryka w pełni romantyczna. Studia i szkice o wierszach Słowackiego, Warszawa 1981.
  • Cz. Zgorzelski, O sztuce poetyckiej Mickiewicza, Warszawa 1976 (lub wyd. późniejsze).
  • Cz. Zgorzelski, Romantyzm w Polsce, Lublin 1957, lub, [w:] tegoż, Od Oświecenia ku Romantyzmowi i współczesności, Warszawa 1978.
  • Cz. Zgorzelski, Zarysy i szkice literackie, Warszawa 1988.